Był to poniedziałek. Ciepły i słoneczny. 21.10.1934 roku przy szkole w Laskach tam, gdzie w czasie bitwy Iwangorodzkiej kwaterował Józef Piłsudski odsłonięta została tablica pamiątkowa.
Przypomnijmy: W walkach pod Laskami – Anielinem w dniach 22-26.10.1914 brała udział grupa złożona z trzech batalionów I p.p. Legionów dowodzona osobiście przez komendanta, brygadiera Józefa Piłsudskiego. Oddziały polskie zajmowały odcinek po prawej stronie toru kolejowego Radom – Dęblin o długości około 5 km i wstrzymywały nacierające wojska rosyjskie znajdujące się w twierdzy Iwangorod i wspomagane ciężką artylerią forteczną. W ówczesnej szkole podstawowej w Laskach swoją frontową kwaterę miał brygadier Piłsudski. Tam też był opatrywany, gdy będąc w okopach na pierwszej linii frontu został ranny.
W dwadzieścia lat od tamtych wydarzeń społeczność lokalna postanowiła w szczególny sposób upamiętnić pobyt Komendanta w szkole.
– 22. października przy wspaniałej słonecznej pogodzie odbyła się we wsi Laski pow. Kozienice podniosła uroczystość. Dokonano tam poświęcenia i odsłonięcia pamiątkowej tablicy wmurowanej w granitowym głazie – czytamy w archiwalnych dokumentach. Podkreślono, że głaz ten pochodzący z miejscowych pól ustawiono przed budynkiem szkolnym, w którym przed 20 laty kwaterował komendant Józef Piłsudski, podczas słynnej bitwy I-szej brygady z Moskalami pod Anielinem i Laskami. Samą tablicę ufundował Oddział Związku Legionistów w Pionkach. Na tablicy zaś wyryty napis głosi: „Tu stał i kwaterował komendant Piłsudski i kierował walką pierwszej brygady legionów polskich w bitwie z Moskalami pod Laskami – Anielinem w dniach 22-26 października 1914 r. „
– Od wczesnego rana do Lasek przez kilka wsi, pięknie udekorowanych flagami o barwach państwowych i zielenią ciągnęły z orkiestrą robotnicy z fabryki prochu w Pionkach, baony Związku Rezerwistów ze sztandarami, Związku Strzeleckiego, Związku Legionistów z Kozienic i Radomia, straży pożarnej z Suchej, harcerze i liczna publiczność – zanotował skrupulatnie kronikarz tamtego patriotycznego wydarzenia. Ponadto z gości przybyli między innymi dowódca 72 p.p. z Radomia Gwido Kawiński, dowódca 28 pal. (pułk artylerii lekkiej, który stacjonował w Zajezierzu niedaleko Dęblina) pułkownik Adam Epler. Poświęcenia tablicy dokonał ksiądz proboszcz parafii pod wezwaniem Św. Idziego w Suchej Wacław Nowakowski. Przemówił również i błogosławieństwa udzielił ksiądz Jan Naulewicz. O samej bitwie mówił zaś dyrektor Państwowej Wytwórni Prochu Jan Prot.
– Dalej przemówił imieniem wojewody kieleckiego starosta z Kozienic Kowalik a imieniem Związku Legionistów z Radomia rejent Józef Nowachowicz – podsumował uroczystość w Laskach kronikarz tamtych czasów.
21 października mija 90 lat od odsłonięcia tablicy pamiątkowej przy szkole podstawowej w Laskach. Pamiętamy.
Artykuł: Roman Fido
Patronat Honorowy:
Zdjęcia:
zdjęcia: Roman Fido
