15 sierpnia. 105 rocznica Bitwy Warszawskiej. Wg. brytyjskiego pisarza; polityka i dyplomaty lorda d’Abernona, 18 najważniejszej bitwy w dziejach świata, bitwy, która na ponad 20 lat zahamowała ekspansję zbrodniczej ideologii komunistycznej w Europie.
Bitwa Warszawska była największym polskim triumfem militarnym od czasów Odsieczy Wiedeńskiej w 1683 r. i przedostatnim ( ostatnim była następująca krótko po niej Bitwa nad Niemnem), jak do tej pory, tak wielkim i znaczącym triumfem polskiego oręża. Fenomenem był już sam fakt, że tak ogromne zwycięstwo odniosło państwo odrodzone z niebytu, zaledwie 21 miesięcy wcześniej, nad państwem też co prawda nowym, ale korzystającym z zasobów ludzkich, militarnych i kadrowych w znacznym stopniu odziedziczonych po Imperium Carów.
Od stycznia/ lutego ( spory historyków co do kluczowej daty rozpoczęcia wojny) 1919 r. odrodzone Państwo Polskie toczyło wojnę z Rosją Radziecką- nową i jeszcze bardziej agresywną odsłoną państwa moskiewskiego. W maju 1920 r. prowadzona przez Marszałka Józefa Piłsudskiego przy współdziałaniu sił ukraińskich ofensywa doprowadziła do zajęcia Kijowa i zadaniu bolszewikom ogromnych strat. Potem jednak było już tylko gorzej. Komuniści otrząsnąwszy się po pierwszym ciosie, najpierw pokonali na frontach Wojny Domowej armie swoich białych oponentów, potem zaś z całą energią uderzyli na zachód planując nie tylko zająć Polskę, ale przenieść ogień rewolucji komunistycznej na resztę Europy. Na przełomie lipca i sierpnia 1920 r. sytuacja stała się krytyczna. Próba zatrzymania bolszewików na linii Bugu zakończyła się porażką. Po zajęciu na początku sierpnia Brześcia, Armia Czerwona, ściślej wojska Frontu Zachodniego dowodzone przez Komisarza Armii ( w ówczesnej Armii Czerwonej nie obowiązywały stopnie oficerskie) Michaiła Tuchaczewskiego miały otwartą drogę na Warszawę. Od południa Polskę atakowały wojska Frontu Południowo- Zachodniego Aleksandra Jegorowa z komisarzem politycznym Józefem Stalinem. Na apel powołanej 3 lipca Rady Obrony Państwa do wojska zgłosiło się 80 tysięcy ochotników. Wodzem Naczelnym został Józef Piłsudski; szefem Sztabu Generalnego gen. Tadeusz Rozwadowski. 6 sierpnia z zaproponowanych przez gen. Rozwadowskiego dwóch miejsc do wyjścia przeciwuderzenia, Marszałek wybrał okolice Wieprza. 12 sierpnia Józef Piłsudski opuścił Warszawę I udał się do Kwatery Głównej w Puławach. Wcześniej wiedząc że jego osoba jest źle postrzegana w politycznych i wojskowych kręgach państw Ententy, które od ustąpienia Piłsudskiego uzależniały militarną pomoc dla Polski, Marszałek złożył dymisję na ręce premiera Witosa. Ten jednak dymisji nie przyjął.
Walki o Warszawę rozpoczęły się 13 sierpnia atakiem wojsk sowieckich na Radzymin. Mimo początkowych sukcesów bolszewików, Polakom udało się powstrzymać natarcie a 15 sierpnia nawet przejść do kontrofensywy. Jednocześnie 14 sierpnia do natarcia w rejonie Nasielska przystąpiła 5 Armia gen. Sikorskiego, kontynuując uderzenie w następnych dniach. 16 sierpnia, siłami pięciu dywizji Józef Piłsudski rozpoczął kontruderzenie znad Wieprza. Atak wymierzony w ” miękkie podbrzusze ” Armii Czerwonej tzw. ” Grupę Mozyrską” okazał się przełomowy. Linie sowieckie pękły. Postępy wojsk polskich w dwóch następnych dniach okazały się tak ogromne, że wietrzono nawet podstep sił bolszewickich. W tym samym czasie wojska polskie przeszły do kontrofensywy na całej długości frontu. Walki, a właściwie pościg za uciekającym wrogiem toczono do 24 sierpnia. Część sił bolszewickich zmuszona była przekroczyć granicę niemiecką, gdzie została internowana.
Klęska bolszewików była zupełna. Stracili około 25 tysięcy zabitych i aż 65 tysięcy jeńców, z armii liczącej od 104 do 114 tysięcy żołnierzy ( liczebność wojsk polskich była porównywalna. Bolszewicy mieli jednak pewną przewagę w artylerii i broni maszynowej). Na południu wojska bolszewickie najpierw zostały powstrzymane pod Lwowem ( m.in.bohaterska postawa Orląt Lwowskich pod Zadwórzem), potem na wyraźny rozkaz głównodowodzącego Armią Czerwoną Siergieja Kamieniewa 1 Armia Konna Budionnego zwinęła oblężenie i ruszyła na pomoc Tuchaczewskiemu. Było już jednak za późno.
Kontynuacją Bitwy Warszawskiej była Bitwa Niemeńska stoczona w dniach 20- 26 września. Zwycięstwo Armii Polskiej było jeszcze bardziej okazałe, niż w Victorii Warszawskiej Liczące 67 tysięcy żołnierzy wojska polskie rozgromiły liczącą 100 tys. żołnierzy Armię Czerwoną, która straciła 40 tysięcy zabitych, rannych, zaginionych i wziętych do niewoli ( straty polskie 7 tysięcy ludzi).
15 października Polska I Rosja Radziecka rozpoczęły rokowania pokojowe. Żadna inna zwycięska bitwa w historii Polski nie wzbudza tylu kontrowersji co Bitwa Warszawska.
Od ponad 100 lat środowiska związane z nurtem narodowym kwestionują decydującą rolę Józefa Piłsudskiego w tym zwycięstwie wskazując jako ojców sukcesu gen. Tadeusza Rozwadowskiego, szefa francuskiej misji wojskowej gen. Weyganda, lub nawet lansując czynnik nadprzyrodzony ( ” Cud nad Wisłą „. Koronnym argumentem przeciwko Marszałkowi mają być: jego dymisja z 12 sierpnia i rzekoma związana z nią ” dezercja ” do Bobowej, gdzie Marszałek odwiedził swoją rodzinę. Józef Piłsudski wspomnianej dymisji nigdy się nie wstydził i nigdy jej nie ukrywał. 13 sierpnia ” dezerter ” Piłsudski przeprowadził w Dęblinie odprawę z generałami Skierskim i Śmigłym- Rydzem a 14 i 15 sierpnia spędził na inspekcji pułków Frontu Środkowego. Warto też zaznaczyć, że nikt na początku, w tym generałowie Rozwadowski i Weygand nie kwestionowali decydującej roli Piłsudskiego w zwycięstwie. Wręcz przeciwnie – oddali mu pełnię zasług w tym względzie. Konflikt między Piłsudskim i Rozwadowskim ujawnił się dopiero później. W momencie Zamachu Majowego. Przyznać trzeba wszakże, że na zwycięstwo złożyła się niemal idealna współpraca polskich dowódców- także tych, którzy w późniejszych latach bywali mocno skonfliktowani czy to między sobą, czy też z Marszałkiem Piłsudskim. Rozwadowski, Sikorski, Latinik, Haller, Rydz- Śmigły i inni, w tych kluczowych dla Polski dniach wzorowo wywiązali się ze swoich obowiązków.
Simon Goodough brytyjski popularyzator historii wojen i wojskowości zestawił Józefa Piłsudskiego z najwybitniejszymi wodzami w dziejach: Temistoklesem, Aleksandrem Wielkim, Cezarem, Gustawem Adolfem i Kondeuszem. Polski biograf Marszałka Bohdan Urbankowski operacje Józefa Piłsudskiego w Bitwach Warszawskiej i Niemeńskiej porównał do decyzji Aleksandra Wielkiego w Bitwie pod Gaugamelą.
Czołowi dowódcy sowieccy zaangażowani w wojnie z Polską 1920 r.: Tuchaczewski, Jegorow, Kork, Gaja Gaj ( zwany też Gaj Chanem) i wielu innych zostało zamordowanych podczas czystek stalinowskich w drugiej połowie lat 30- tych. Siemion Budionny, podoficer armii carskiej, dowódca 1 Armii Konnej, późniejszy Marszałek Związku Radzieckiego uniknął czystek i nawet przez długi czas był jednym z faworytów Józefa Stalina.
Józef Stalin, komisarz polityczny Frontu Południowo- Zachodniego w latach 1924- 1953 sprawował dyktatorską władzę w Związku Radzieckim. Zapamiętany jako jeden z największych zbrodniarzy w dziejach, winny śmierci milionów ofiar, współwinny wraz z Adolfem Hitlerem w wywołaniu II Wojny Światowej. Główny mocodawca Zbrodni Katyńskiej, w której zginęło wielu oficerów z 1920 r.
Autor: St. strz. ZS Rajmund Niwiński
